Καλαμάτα: Το θεσμικό πλαίσιο για το ποιος αναλαμβάνει τη φροντίδα των παιδιών

Με αφορμή την τραγική υπόθεση της Καλαμάτας, το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας υπενθυμίζει το θεσμικό πλαίσιο που ισχύει στη χώρα για την προστασία ανηλίκων σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας ή αιφνίδιας απώλειας γονικής φροντίδας. Όπως επισημαίνεται σε σχετική ανακοίνωση, η Πολιτεία διαθέτει οργανωμένο σύστημα αναδοχής, με έμφαση στη συγγενική αναδοχή, ώστε τα παιδιά να παραμένουν, όπου αυτό είναι εφικτό, σε ένα ασφαλές και σταθερό οικογενειακό περιβάλλον, αποφεύγοντας την ιδρυματοποίηση.

Παράλληλα, το υπουργείο παραθέτει το ισχύον πλαίσιο διαδικασιών, οικονομικής ενίσχυσης και κοινωνικής υποστήριξης των αναδόχων οικογενειών, υπογραμμίζοντας ότι σε κάθε περίπτωση προτεραιότητα αποτελεί το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.

Διευκρινίζεται -σύμφωνα με την κατεύθυνση της εθνικής πολιτικής παιδικής προστασία- πως: «όταν ένα παιδί δεν μπορεί να παραμείνει με τους γονείς του, προτεραιότητα αποτελεί η άμεση προστασία του και, όπου αυτό είναι ασφαλές και υπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον του, η παραμονή του σε σταθερό οικογενειακό περιβάλλον». Κατά τον νόμο, όπως αναφέρει η ανακοίνωση του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, «η συγγενική αναδοχή προτιμάται όταν υπάρχει συγγενικό πρόσωπο που επιθυμεί να αναλάβει την πραγματική φροντίδα του παιδιού και αξιολογείται ως κατάλληλο από τις αρμόδιες αρχές. Έτσι, το παιδί μπορεί να παραμείνει κοντά σε πρόσωπα με τα οποία έχει ήδη οικογενειακούς και συναισθηματικούς δεσμούς και να διατηρήσει τη συνέχεια και τη σταθερότητα που χρειάζεται».

Τι ισχύει για τα επιδόματα αναδοχής

Για τη στήριξη άλλωστε των αναδόχων οικογενειών, η πολιτεία -σύμφωνα με το υπουργείο- έχει διαμορφώσει ένα σημαντικά ενισχυμένο πλαίσιο οικονομικής βοήθειας, το οποίο ισχύει και για την περίπτωση της συγγενικής αναδοχής. «Ήδη το 2021 θεσπίστηκε για πρώτη φορά το επίδομα αναδοχής, το ποσό του οποίου αυξήθηκε το 2024 και πλέον ανέρχεται: σε 525 ευρώ για κάθε παιδί τυπικής ανάπτυξης και σε 750 ευρώ για κάθε παιδί με αναπηρία (νοητική, κινητική, ψυχική ή αισθητηριακή)».

Επιπλέον, όπως διευκρινίζεται από υπουργείο και σύμφωνα με τον ν. 4837/2021, ορίστηκε ρητά ότι οι ηλικιακοί περιορισμοί που ισχύουν στη γενική αναδοχή, δεν εφαρμόζονται στη συγγενική αναδοχή. Επομένως, ούτε τα γενικά όρια ηλικίας των 25 έως 75 ετών για τον ανάδοχο ούτε η προβλεπόμενη διαφορά ηλικίας από 18 έως 60 έτη μεταξύ αναδόχου και παιδιού εμποδίζουν την ανάληψη της φροντίδας από κατάλληλο συγγενικό πρόσωπο.

Ειδική διαδικασία για απρόβλεπτες ή επείγουσες περιστάσεις

Σημειώνεται ότι για τις απρόβλεπτες ή επείγουσες περιστάσεις, όπως ο αιφνίδιος θάνατος γονέων ή η εγκληματική ενέργεια μεταξύ τους, προβλέπεται ειδική διαδικασία, ώστε να ενεργοποιείται η προστασία του παιδιού. Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να παραλειφθεί η προηγούμενη εγγραφή του συγγενικού προσώπου στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων.

Όπως σημειώνεται στην ανακοίνωση, «παρότι η διαδικασία είναι ταχύτερη για τους συγγενείς-αναδόχους, η καταλληλότητά τους εξακολουθεί και αξιολογείται κανονικά. Οι κοινωνικές υπηρεσίες εξετάζουν προσεκτικά αν συγγενείς-ανάδοχοι μπορούν να προσφέρουν στο παιδί ένα ασφαλές και υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες διαβίωσης, την υγεία και τη δυνατότητα φροντίδας του.

Παράλληλα, τα παιδιά μπορούν να λαμβάνουν ψυχοκοινωνική στήριξη από δομές και υπηρεσίες ψυχικής υγείας που χρηματοδοτούνται από το υπουργείο Υγείας, καθώς και από τις κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περίπτωσης.»

Σύμφωνα όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση του υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας: «Η συγγενική αναδοχή αποτελεί βασικό εργαλείο της πολιτικής παιδικής προστασίας και πρόληψης της ιδρυματοποίησης. Η πολιτεία διαθέτει ένα οργανωμένο πλαίσιο που συνδυάζει την ταχεία κινητοποίηση στις επείγουσες περιπτώσεις, την εξατομικευμένη αξιολόγηση, την αυξημένη οικονομική ενίσχυση, την εποπτεία και συγκεκριμένα δικαιώματα για τις ανάδοχες οικογένειες. Στο επίκεντρο βρίσκεται πάντοτε το παιδί: η ασφάλεια, η σταθερότητα και το δικαίωμά του, όπου αυτό είναι ασφαλές και εφικτό, να μεγαλώνει σε οικογενειακό περιβάλλον.»